2025: rok marzeń, wyzwań i sukcesów

Podsumowujemy 2025 rok w momencie, kiedy w historycznej siedzibie przy Legionów 21 trwa największa inwestycja w 80-letniej historii Teatru Powszechnego w Łodzi. Na naszych oczach urzeczywistnia się marzenie wielu pokoleń, powstaje nowy Teatr – bez barier architektonicznych, nowoczesny, bardziej komfortowy dla widzów i pozwalający na tworzenie spektakli z uwzględnieniem współczesnych możliwości technologicznych.

Ta inwestycja w dużym stopniu wyznaczała rytm tego roku, ale nie zmieniła rytmu naszych spotkań z publicznością. Przez cały 2025 rok graliśmy, przygotowywaliśmy premiery, zaprosiliśmy na XXXI Międzynarodowy Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych, otrzymywaliśmy zaproszenia na festiwale, zdobywaliśmy nagrody i wyróżnienia, a od września gramy na dwóch scenach tymczasowych w Expo Łódź i Pieter Smit – zaadaptowaliśmy na nie spektakle z naszego repertuaru i przygotowaliśmy nowe.

To był bardzo, bardzo intensywny i piękny rok. Zagraliśmy 349 przedstawień, biorąc pod uwagę premiery, Festiwal i inne projekty - pokazaliśmy w Łodzi około 20 nowych tytułów. Teatr Poszechny był miejscem spotkań ludzi teatru oraz twórców z Polski i Europy. Odwiedziło nas około 110 000 widzów. Dziękujemy, że byliście z nami – dzięki Waszej energii zwrotnej zawsze czujemy, że warto.

Nowy Teatr Powszechny – marzenie się urzeczywistnia

• Finansowany przez Miasto Łódź i Unię Europejską projekt „Teatr Powszechny w Łodzi – Europejskie Centrum Komedii i Edukacji Teatralnej” został wybrany w trybie pozakonkursowym – jest ściśle związany z naszym logo poszukiwań języka współczesnej komedii, czyli autorskim projektem merytorycznym dyrektorki Ewy Pilawskiej, która w Powszechnym stworzyła Polskie Centrum Komedii. Na bieżąco publikujemy wideo z postępami z placu budowy (obejrzycie je na naszym YT). Prace ruszyły w sierpniu, teren został ogrodzony, znikały ściany, stropy, okna, dach, widownia… Pozostał szkielet dawnego Teatru – teraz przyszedł czas na prace konstrukcyjne i budowę nowej siedziby. Na dołączonych zdjęciach zobaczycie Teatr z lipca 2025 (podczas ostatniego przedstawienia przy Legionów) i widok z placu budowy. Będziemy Was na bieżąco informować o kolejnych postępach prac!

 
Ostatnie przedstawienie przy Legionów 21 w lipcu 2025

O relacjach, miłości, dojrzewaniu i podziałach. Prapremiery i premiery 2025 roku

• Rok zaczęliśmy od prapremiery francuskiej komedii – „Nie trzeba było tego mówić” Salomé Lelouch. Sztukę wyreżyserował Jakub Przebindowski, twórca doskonale znany naszej publiczności, który tym razem zadebiutował na naszej Małej Scenie, tworząc kameralny portret współczesnego życia w związkach. Czy w związkach o wszystkich trzeba mówić głośno? Czy można budować relacje, mając odmienne zdanie na fundamentalne sprawy?

• W marcu zaprosiliśmy na „Zieloną Polanę” – prapremierę sztuki Pawła Mossakowskiego nagrodzonej w naszym konkursie „Komediopisanie”. Spektakl wyreżyserował Paweł Szkotak. To komediowa „przypowieść” o współczesnej Polsce: hipokryzji, konflikcie pokoleń, ślepym pędzie za materią, ciągłym antagonizowaniu się zwolenników różnych wizji Polski i działaniu w myśl zasady „cel uświęca środki”. Czy jest szansa, aby w tej skomplikowanej konstelacji znaleźć szansę na porozumienie? Czy potrafimy się usłyszeć?

• Ostatnią przed rozpoczęciem inwestycji premierą przy Legionów 21 była „Papużka” Audrey Schebat w ramach cyklu „Teatr dla niewidomych i słabo widzących” (spektakl, jak wszystkie w ramach autorskiego cyklu, wyreżyserowała Ewa Pilawska). To inteligentna i przewrotna sztuka o miłości i niełatwej sztuce komunikacji, która stawia fundamentalne pytanie: na ile poświęcamy siebie, by być z drugą osobą?

• Sezon 2025/2026 otworzyliśmy nowymi tytułami na scenie tymczasowej w Expo Łódź. W październiku w ramach projektu „Dziecko w sytuacji” prapremierowo zaprezentowaliśmy „Zmianę” – napisaną specjalnie dla nas sztukę Moniki Czajkowskiej, którą społecznie wyreżyserowała Ewa Pilawska (spektakl miał także premierę w cyklu „Teatr dla niewidomych i słabo widzących”). „Zmiana” porusza relacji z ciałem, akceptacji własnej fizyczności w okresie dojrzewania, zderzenie zachodzących w nas zmian ze światem zewnętrznym. Czy potrafimy o tym rozmawiać? 

• W listopadzie w pokazaliśmy premierę „Boeing, Boeing” Marca Camolettiego w reżyserii Jakuba Firewicza (debiutującego w roli reżysera). Była to pierwsza premiera komedii na naszej tymczasowej scenie w Expo. „«Boeinga…» graliśmy w wersji wyreżyserowanej w 2013 roku przez Giovanny’ego Castellanosa. Z reżyserem kilka lat temu rozmawialiśmy o odmłodzeniu obsady, aby spektakl grać dalej z niesłabnącym powodzeniem. Giovanny miał również wyreżyserować kolejny tytuł na naszej scenie… Te plany przekreśliła pandemia i nagłe odejście Giovanny’ego, który był jedną z pierwszych ofiar pandemii. Giovanny Castellanos był jednym z najciekawszych współczesnych twórców komediowych, jasnym, pogodnym człowiekiem, kochającym mężem i ojcem. Powrót do „«Boeinga…» jest naszym symbolicznym hołdem dla reżysera, którego pożegnaliśmy zdecydowanie za wcześnie” – podkreśliła dyrektorka Ewa Pilawska. Dziękujemy Agnieszce Castellanos, żonie Giovanny'ego, za wizytę na premierze „Boeinga…”! Jak usłyszeliśmy podczas spotkania po spektaklu - Giovanny podczas piątkowej premiery śmiałby się najgłośniej 

• Gościnnie w maju 2025 roku pokazaliśmy monodram Anny Januszewskiej „Matka Putina” (widzowie Powszchnego znają ją z nagradzanej roli Bobby'ego Kleksa we "Wracaj" Przemysława Pilarskiego w reżyserii Anny Augustynowicz, koprodukcji Teatru Powszechnego w Łodzi i Teatru Współczesnego w Szczecinie). Spektakl na podstawie sztuki Anny Chudek-Niczewskiej stawia szereg trudnych pytań, między innymi: czy miłość matki zawsze jest bezwarunkowa?

• Na początku 2025 roku (w którym mija 130 lat od narodzin pisarza i który ogłoszono Rokiem Antoniego Słonimskiego) zainaugurowaliśmy „Pro-rok Słonimskiego”. Do realizacji odbywającego się przez cały rok cyklu dyrektorka Ewa Pilawska zaprosiła kuratorki: dr Magdalenę Lachman, dr Magdalenę Piotrowską-Grot oraz prof. IBL PAN Beatę Śniecikowską. Fragmenty utworów Antoniego Słonimskiego usłyszeliśmy w interpretacji aktorów Teatru Powszechnego w Łodzi - Małgorzaty Goździk i Jakuba Kryształa. 

• Po raz kolejny uczestniczyliśmy we wspólnym świętowaniu Urodzin Łodzi. Podczas Łódź Summer Festival (zorganizowanego w ramach 602. urodzin miasta) z premierowym stand-upem przygotowanym specjalnie na tę okazję wystąpiła pomoc domowa Nadia (Arkadiusz Wójcik). Byliśmy częścią niezwykłego wydarzenia, które odwiedziły tłumy łodzian i nie tylko - niezwykłą przyjemnością było usłyszeć od wielu osób, że przyszły specjalnie na "Nadię i Powszechny". 

XXXI Międzynarodowy Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych – „Wspólnota?”

• 18 przedstawień, 10 tytułów (w tym trzy zaraz po premierze), 200 twórców i twórczyń, ponad 10 000 uczestników Festiwalu, frekwencja - 115%. To XXXI Festiwal w liczbach. Odwiedziły nas tłumy widzów, znakomici goście z Polski i z zagranicy, tekst i zdjęcia nie są w stanie oddać niezwykłej atsmosfery tej edycji.

• - Raz jeszcze dziękuję wszystkim twórcom, dziękuję Panu Józefowi Robakowskiemu za stworzenie plakatu XXXI Festiwalu. Budując program tej edycji, chciałam, aby był odważny, mocny, nieoczywisty; abyśmy wspólnie podjęli ryzyko artystyczne – za podjęcie tego ryzyka wszystkim Państwu, Widzom, dziękuję – mówi Ewa Pilawska, dyrektorka artystyczna. 

• Ta edycja toczyła się wokół pytań o wspólnotę, które postawiła Ewa Pilawska ("Wspólnota?" była tematem Festiwalu). Zaczęło się od danse macabre, czyli „Iwony, księżniczki Burgunda” Gombrowicza w reżyserii Adama Orzechowskiego – spektaklu, w którym przyglądaliśmy się wykluczającej i destrukcyjnej energii tłumu niszczącego jednostkę. Staliśmy się częścią wspólnoty, która wyklucza… Na innym aspekcie skupiło się „Wczoraj byłaś zła na zielono” Elizy Kąckiej w reżyserii Anny Augustynowicz, czyli instalacja teatralna zestawiająca odrębne światy, które próbują się usłyszeć; głosy i języki, które się rozmijają. Czy wszyscy jesteśmy na tyle odrębni, że nigdy się nie spotkamy? Czy jest nadzieja na stworzenie zróżnicowanego, ale wspólnotowego języka? Spektakl powstał na podstawie książki Elizy Kąckiej, która kilka miesięcy po prezentacji na Festiwalu otrzymała Nagrodę Literacką Nikę oraz Nike Czytelników.

• „Latający Potwór Spaghetti” Mateusza Pakuły stawia pytania o wolność od indoktrynacji, narzucania poglądów światopoglądowych i religijnych, wolności od presji społecznej i tradycji rozumianej jako konieczność podporządkowania się narzucanej wizji świata (i zaświatów). Przecież wspólnota nie musi być homogeniczna… Z kolei „Persona. Ciało Bożeny” Sulimy i Piaskowskiego przypomina, że jako wspólnota straciliśmy umiejętność słuchania się nawzajem. Niszczy nas konflikt i przemoc - podział na dwa zwalczające się obozy. Czy rozwiązaniem może być otwarcie się na wybaczenie, zrozumienie się, empatię? Zwątpienie w możliwość wspólnoty potęgowały „Heksy” Agnieszki Szpili w reżyserii Moniki Pęcikiewicz. Pełne gniewu wymierzonego w stronę wszystkich, którzy roszczą sobie prawo do monopolu na prawdę. „Heksy” są odważne, budzą kontrowersje, sprzeciw, szokują – ale gdyby nie to, nie miałyby racji bytu, bo zarówno książka, jak i spektakl nie są letnie i przyjemne, ale pełne ognia. To odważny eksperyment z językiem i percepcją, który jednak w drugiej części spektaklu pozostawia nas z nadzieją.

• „Ocalone”, monodram Agnieszki Przepiórskiej w reżyserii Mai Kleczewskiej, to wstrząsający zapis niszczenia wspólnoty, zadawania ran, których zabliźnienie wydaje się niemożliwe. To jeden z pierwszych głosów oddanych ofiarom pacyfikacji Ochoty podczas Powstania Warszawskiego. Czy po takiej traumie wciąż można wierzyć w siłę wspólnoty? O możliwość włączenia do wspólnoty „obcego” pyta Wojciech Grudziński, który w „Threesome/Trzy” polskim, narodowym, a naraz transowym i wyzwalającym oberkiem queeruje tradycję i dominującą narrację. Mierzy się z legendą wybitnych polskich tancerzy. Próbuje odzyskać ich cielesność i seksualność, tym samym odzyskując pełnię tożsamości osób queerowych. 

• Pokaz Mistrzowski „Hamleta” w reżyserii Jana Englerta był spotkaniem wspólnoty festiwalowej ze wspólnotą Teatru Narodowego, którą Jan Englert - wybitny aktor, reżyser i ustępujący dyrektor artystyczny Narodowego – kreował przez ponad dwie dekady. „Hamlet” w jego interpretacji to spotkanie pokoleń, refleksja o trwaniu teatru i zmianie, która nieuchronnie następuje. Czy wspólnota może trwać nawet wtedy, kiedy zmienia się rzeczywistość? Jan Klata, od września dyrektor Teatru Narodowego w Warszawie, w Pokazie Mistrzowskim „Wyzwolenia” skonfrontował nas z pozbawionym indywidualnych cech tłumem, który uosabia naród. Czy to jeszcze wspólnota czy już raczej bezosobowa masa? Co nas łączy i czy stać nas na wyzwolenie z narodowych wad i kompleksów? Czy rzeczywiście, jak pisze Wyspiański, łączy nas tylko nienawiść?

• Finałowy weekend upłynął pod znakiem Pokazów Mistrzowskich „Ziemi obiecanej” w reżyserii Mai Kleczewskiej, która mierzy się z powieścią Reymonta w nowej, współczesnej interpretacji. W Łodzi spektakl wybrzmiał w sposób szczególny - co zmieniło się od czasów XIX-wiecznej pogoni za zyskiem, rozwojem, pędem, ciągłą zmianą? Czy wyciągnęliśmy wnioski? Czy zmienił się jedynie kostium epoki? Czy coraz większe tempo zmian pozwala budować więzi, tworzyć wspólnotę? „Wspólnota?” była także tematem panelu dyskusyjnego moderowanego przez Martę Perchuć-Burzyńską, w którym jako widzka uczestniczyła również Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Hanna Wróblewska. Żywa dyskusja dotyczyła teatralnej wspólnoty, ale nie była poklepywaniem się ramieniu. Rozmówcy i aktywnie uczestniczący w dyskusji widzowie zastanawiali się, czy teatr rzeczywiście jest otwarty? Czy uwzględnia odmienne poglądy? Czy włącza widzów? Czy nie zamknął się w swojej „bańce”?

• „Muszę to powiedzieć, bo dawno czegoś takiego nie widziałem - takiej niesamowitej publiczności. Mieliśmy w zasadzie dwie grupy panelistów. Co to jest w ogóle za festiwal! Taka publika, ministra kultury, która tego wszystkiego słucha… Gdzie tak się w ogóle dzieje na świecie? Myślę, że wszyscy jesteśmy pod wrażeniem” - powiedział na zakończenie panelu Krzysztof Głuchowski, dyrektor Teatru im. Słowackiego w Krakowie.

Festiwale i nagrody

• W maju "Chciałem być" Michała Siegoczyńskiego zagraliśmy podczas Gliwickich Spotkań Teatralnych - była to kolejna podróż w ramach trwającego od lat festiwalowego tournée spektaklu

• W 2025 roku „Biedermannowie” Anny Wakulik w reżyserii Adama Orzechowskiego otrzymali nominację do tytułu Energii Kultury – najbardziej elektryzującego wydarzenia kulturalnego roku. Znaleźliśmy się w gronie - wskazanych przez Kapitułę - 8 kandydatów do tego tytułu. 

• „Biedermannowie” zostali nagrodzeni jako jedna z najlepszych sztuk 31. Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej!

• "Biedermannowie” znaleźli się także w finałowym gronie prestiżowej Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej! Sztuka Anny Wakulik znalazła się wśród 5 najlepszych polskich sztuk teatralnych.

• "Biedermannów" prezentowaliśmy również podczas 50. Zamojskiego Lata Teatralnego oraz na XXIII Festiwalu Dramaturgii Współczesnej „Rzeczywistość Przedstawiona”, podczas którego Karolina Łukaszewicz (za postać Luizy Biedermann) oraz Arkadiusz Wójcik (za rolę Brunona Biedermanna) zdobyli Nagrody Aktorskie. Spektakl otrzymał również nagrodę Jury Młodych za „wykreowanie niepowtarzalnego klimatu oraz trzymającej w napięciu atmosfery”.

• W listopadzie "Zmianę" Moniki Czajkowskiej w społecznej reżyserii Ewy Pilawskiej zagraliśmy na Festiwalu dla dzieci i młodzieży "Teatralne podróże" w Zamościu

• W listopadzie 2025 dyrektorka Ewa Pilawska została odznaczona Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Łódzkiego „z tytułu wybitnego przyczynienia się całokształtem działalności zawodowej, społecznej, publicznej, […] do gospodarczego, kulturalnego i społecznego rozwoju Województwa Łódzkiego”.

• Ewa Pilawska w czerwcu 2025 przyznała Nagrody Dyrektora za sezon 2024/2025. Otrzymali je aktorzy: Marta Jarczewska i Kamil Suszczyk (za role w spektaklu „Nie trzeba było tego mówić”), Sebastian Jasnoch (za rolę w monodramie „VHS”), odchodzący ze stanowiska zastępca dyrektora ds. administracyjnych Zenon Migdalski, kierowca/zaopatrzeniowiec Michał Muchewicz (obecnie p.o. zastępcy kierownika działu techniczno-gospodarczego), kierowniczka działu sprzedażu i obsługi widzów Małgorzata Myszkowska. Nagrody Dyrektora otrzymali także zastępca kierownika działu techniczno-gospodarczego Marcin Stasiak oraz zastępca dyrektora ds. administracyjnych Miłosz Słota.

Ewa Pilawska Prezeską Unii Polskich Teatrów na kolejną kadencję

Podczas Zgromadzenia Ogólnego Unii Polskich Teatrów, które odbyło się w 26 maja 2025 w Teatrze Narodowym w Warszawie, Ewa Pilawska została wybrana jednogłośnie na kolejną kadencję na Prezeskę Zarządu. Gościem Zgromadzenia była Marszałek Senatu RP Małgorzata Kidawa Błońska. Z inicjatywy Ewy Pilawskiej powstała grupa robocza, w skład której weszli przedstawiciele szeroko reprezentowanego środowiska teatralnego. Grupa robocza w efekcie wielotygodniowych prac w czerwcu 2025 złożyła do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego obszerny pakiet wspólnych propozycji nowelizacji Ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. 

Współpraca z partnerami i wspólne projekty

Jak zawsze aktywnie uczestniczyliśmy w różnych projektach miejskich i ogólnopolskich: Narodowym Czytaniu, Nocy Muzeów, Miejskim Dniu Dziecka, Łódce Wolontariatu, Weekendzie Seniora z Kulturą, Senioraliach, pikniku integracyjnym środowiska osób niewidomych i słabo widzących Reha for the Blind, współpracowaliśmy z Orientarium, Łódzką Organizacją Turystyczną, ze studenckimi kołami naukowymi, Uniwersytetem Łódzkim, Akademią Sztuk Pięknych w Łodzi, instytucjami kultury, firmami prywatnymi, sponsorami i partnerami, mecenasami… Ta lista byłaby długa, gdybyśmy mieli wymienić każdego – wszystkim bardzo dziękujemy za wsparcie i partnerskie działanie na rzecz teatralnej wspólnoty.

Sezon w liczbach

Dotacja podmiotowa Teatru Powszechnego w Łodzi na rok 2025 to 11 842 107 złotych. Przychody z biletów oraz przychody i pozyskane środki łącznie (w tym dofinansowania dla projektów artystycznych i merytorycznych w Programach Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, sponsorzy) to w tym sezonie łącznie ponad 4 500 000 złotych.

Informacja o realizowanej inwestycji 

Projekt pod nazwą: Teatr Powszechny w Łodzi - Europejskie Centrum Komedii i Edukacji Teatralnej
Projekt dofinansowany przez Unię Europejską w ramach Programu Regionalnego - Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021 – 2027

Wartość projektu: 
Całkowita wartość projektu: 59 926 055,00 zł 
Wysokość wkładu Funduszy Europejskich: 26 952 813,40 zł
Dofinansowanie ze środków Miasta Łodzi: 32.876,850,00 zł 

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie